Beograd koji ne primećujemo: Narodno pozorište

Beograd koji ne primećujemo: Narodno pozorište

slika15 Beograd koji ne primećujemo: Narodno pozorište

Nekadašnji trg ispred Narodnog pozorišta

U samom centru Beograda još od davne 1869. godine stoji zgrada Narodnog pozorišta.

Do trenutka kada je konačno izabrano mesto ove vrlo važne kulturne ustanove, pozorište je gostovalo po brojnim neadekvatnim prostorima – u magacinu Carinarnice, salama hotela, kafanama “Kod krune” ili “Kod engleske kraljice”. Zidanje prve zgrade pozorišta započeto je na Zelenom vencu, ali zbog nepodobnog zemljišta i podzemnih voda brzo se odustalo od gradnje.

slika23 Beograd koji ne primećujemo: Narodno pozorište

Beograd sa starih razglednica - kada je tramvaj kružio Trgom

Narodno pozorište je osnovano 1868. u Beogradu. Prva predstava održana je u sali hotela “Kod engleske kraljice” u kojoj su predstave održavane narednih godinu dana, dok današnja zgrada nije završena. Zgrada je podignuta na mestu starog turskog placa kod Stambol kapije, a njen veliki finansijer, knez Mihailo Obrenović, nije dočekao početak gradnje – ubijen je 3. juna 1868. godine. Za arhitektu izabran je Aleksandar Bugarski koji se samo godinu dana ranije preselio u Srbiju i zaposlio u Ministarstvu građevina. Bugarski je bio taj koji je odabrao i privremenu salu za izvođenje predstava, pa je svojom stručnošću dobio ovako značajan projekat.

Plan zgrade je rađen po uzoru na uobičajene zgrade pozorišta prilagođen vizijama Bugarskog i dosta pojednostavljen. Centralni deo zgrade od ulaza i predvorja, bio je usmeren na dvoranu sa sedištima i binu. Pored partera, izgrađene su i tri galerije, a na bočnim stranama postoje lože. Sa obe strane tog velikog centralnog bloka, izgrađene su ostale potrebne prostorije.

Slika34 Beograd koji ne primećujemo: Narodno pozorište

Ušuškanoj i toploj atmosferi doprinose sedišta od crvenog pliša i dekoracije boje starog zlata

slik4 Beograd koji ne primećujemo: Narodno pozorište

Bugarskom je uzor za zgradu Narodnog pozorišta bila zgrada Milanske skale

Spoljašnji izgled Narodnog pozorišta takođe je karakterističan za vreme u kojem je ono nastalo, jer su postojala određena pravila za izgradnju određenih vrsta građevina. Zgrada je projektovana u stilu renesanse, a glavna pažnja usmerena je na fasadu koja gleda na Trg. Nažalost, prepravke zgrade dovele su do toga da arhitektura i to, ne samo fasade, već i cele građevine, a naročito prvobitna zamisao Bugarskog, bude potpuno izmenjena. Izgled zgrade prilagođavao se potrebama pozorišta – povećana je bina, dodate su prostorije za vežbanje i presvlačenje, uvedeno grejanje i osvetljenje na gas, unutrašnjost je bogato ukrašena i pozlaćena. Sa godinama i ratovima dosta toga je stradalo i bilo obnavljano. Poslednja rekonstrukcija pozorišta započeta je 1986. godine, a nakon mnogo godina postavljena je, i gotovo zaboravljena, bista inicijatora osnivanja Narodnog pozorišta – kneza Mihaila Obrenovića.


Iva Šapić je budući istoričar umetnosti. Nesuđeni Šerlok Holms II. Budući umetnik, krojač, kuvar, organizator venčanja i vlasnik cvećare i kafića – knjižare. Ili pisac. Ili turistički vodič. Ili profesionalni čitač knjiga. Ili sve to, ako poživi koji vek duže.