Tajne Beograda – Masonski simboli na licu grada

Tajne Beograda – Masonski simboli na licu grada

Begrad priča mnoge priče. Neke su dobro poznate i toliko puta ispričane da su postale simbol grada poput zidina Kalemegdanske tvrđave. Druge skoro zaboravljene leže u senkama starih kuća, iza oronulih fasada i u sećanjima retkih koji ih ponekad, posle nekoliko flaša vina, u pauzama između starogradskih pesama, podele sa iznenađenim slušaocima u nekoj od kafana Skadarlije.

Moderne zgrade današnjeg dvomilionskog Beograda nadvile su se nad elegantnim građevinama sa početka dvadesetog veka koje još uvek stoje u senkama višespratnica i čuvaju uspomenu na jedan drugačiji Beograd koji se rađao posle Prvog svetskog rata i čiju je priču novi rat naglo prekinuo i skoro izbrisao iz pamćenja.

Generacija ljudi koji su stasali u bespućima albanskih planina i školovali se po najboljim francuskim univerzitetima vratili su se u zemlju posle rata odlučni da u njoj izgrade društvo kakvo su videli iz podstanarskih soba Pariza, Sen Denija, Nice. Uz francuski jezik, prijeme u salonima i inostranu poslugu koja je decu nove elite učila jezicima od najranijih godina, u Beogradu je kao posebna moda postalo i pripadanje masonskim ložama. Masonerija nije bila nešto nepoznato u ovim krajevima. U godinama pred izbijanje Prvog srpskog ustanka mnogi znameniti Srbi, poput ustaničkih vojvoda Janka Katića i Alekse Nenadovića, mitropolita Melentija, Dositeja Obradovića pripadali su nekoj od masonskih loža, zajedno za turskim pašama i vezirima. Kako je srpska država rasla i jačala tako je rastao i broj masonskih loža koje su na njenoj teritoriji osnivane. Slično je bilo i u ostalim krajevima koji će 1918. biti spojeni u jedinstvenu, veliku državu.

Pod pokroviteljstvom kralja Aleksandra koji je i sam bio mason i stajao visoko na lestvici ovog tajnog društva uvek obojenog tajnama i misterijom Beograd je postao važna tačka na mapi masonske Evrope. Godine 1926. u Beogradu je održan kongres svih najvažnijih loža slobodnih zidara. Pokrovitelj kongresa je bio prebogati beogradski industrijalac, Đorđe Vajfert, koji nas danas gleda sa novčanice od 1,000 dinara. Na kongresu je učestvovala i velika loža Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca “Jugoslavija”, koja je ponela to ime punih 10 godina pre nego što je kralj Aleksandar po uvođenju diktature 1929. dekretom odučio da i kraljevina ponese to ime. Skoro sve kuće uglednih Beograđana izgrađene tokom dvadesetih i tridesetih godina i danas nose jasna masonska obeležja. Na fasadi kuće u ulici Svetog Save broj 10 nalazi se najpoznatiji masonski simbol ukrštenog trougla sa šestarom. Isti takav simbol, na vrhu fasade, nalazi se na zgradi Damjana Brankovića, u Bulevaru oslobođenja broj 2.

slika 16 Tajne Beograda – Masonski simboli na licu grada

Kuću Damjana Brankovića je projektovao čuveni arhitekta Dragiša Brašovan, i sam slobodni zidar. Iznad glavnog ulaza nalazi se piramida sa “okom svevidećim”, takođe poznatim masonskim simbolom koje se čak i nalazi na novčanicama američkih dolara.

slika 53 Tajne Beograda – Masonski simboli na licu grada

Prepoznatljivi masonski simboli mogu se videti i na oronuloj fasadi na zgradi na uglu ulica Nušićeve i Majke Jevrosime.

slika 33 Tajne Beograda – Masonski simboli na licu grada

Masonski simboli ne nalaze se samo na privatnim kućama. Velika skulptura žene sa bakljom u ruci, koja se nalazi na vrhu kupole na zgradi Vlade Srbije, nastala je sa idejom sličnom onoj koja je vodila francuske masone pri izradi Kipa Slobode koji se danas nalazi na ulazu u Njujoršku luku. Slika ove skulpture danas se nalazi kao hologram na novim ličnim kartama građana Srbije.

slika 25 Tajne Beograda – Masonski simboli na licu grada

Masonski simboli su jasno vidljivi i na renoviranoj fasadi zgrade nekadašnjeg Ministarstva pošta u Palmotićevoj ulici.

slika 61 Tajne Beograda – Masonski simboli na licu grada

Koliko je pripadanje slobodnim zidarima bilo rasprostranjeno među uglednim Srbima najbolje svedoče njihovi nadgrobni spomenici. Uz poprsje vojvode Živojina Mišića, velikog vojskovođe iz Prvog svetskog rata, stoji skulptura žene koja ratnika pozdravlja granom akacije, što je uobičajen masonski simbol. Još očiglednije svedočanstvo je nadgrobni spomenik Branislava Nušića koji je sahranjen ispod male piramide. Veliki komediograf duhovito je prokomentarisao izgled svog spomenika. On je naime rekao da će neko sigurno imati želju da se olakša na njegovom spomeniku a ovako to zasigurno neće moći.

slika 44 Tajne Beograda – Masonski simboli na licu grada

Pored ove, piramida ima na još mnogo mesta u Beogradu. Sigurno najprepoznatljivija je ona u Knez Mihailovoj ulici, ispred zgrade SANU. Jedna druga piramida je mnogo zanimljivija i misterioznija. Legenda kaže da je kralj Aleksandar Karađorđević želeo da Beogradu da jasno masonsko obeležje tako što će izgraditi veliku piramidu koja će bdeti nad gradom. Za njegov poduhvat savršeno mu je odgovarala Avala. Problem je bio što su se na njenom vrhu nalazili ostaci utvrđenog grada Žrnova. Kralj je naredio da se u seriji miniranja srednjovekovne zidine potpuno unište i uklone kako bi se očistio prostor da njegov arhitekta, takođe mason Ivan Meštrović, Avali da završni pečat. On je to učinio izgradnjom monumentalnog stepenastog hrama Neznanom junaku koji planini daje potpuno piramidalni izgled. Slučajno je ostala sačuvana i fotografija kralja Aleksandra kako postavlja kamen temeljac za spomenik sa srebrnim čekićem u ruci, još jednim masonskim simbolom.

slika 72 Tajne Beograda – Masonski simboli na licu grada

Drugi svetski rat doneo je velike promene. Okupacioni nemački režim, kao i kasniji komunistički, sa mržnjom su gledali na udruženja slobodnih zidara koja su progonjena. Masoni su se povukli u duboku ilegalu, a po Beogradu su ostala razbacana svedočanstva o jednom nestalnom društvu i gradu koji je bio jedno od centara ovog tajnog društva u istočnoj Evropi.


Petar Ristanović je budan noću, jer je grad pod senkama mnogo lepši nego ogoljen dnevnim svetlom. Kad god zažmuri, vidi svet kakav bi voleo da bude i opsednut je traganjem za čarobnom kombinacijom reči koja će ga stvoriti.